Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

 

Astrid manders


Astrid Manders-van der Burg. Nederlands-Indië 1946-1949. Brieven van een Nederlands soldaat. Boekscout.nl. Soest. 2007. 133 bladzijden. 


Inleiding

Aad (Ad) van der Burg (Maassluis, 13 oktober 1927 - Leiden, 7 juli 1998), later rayon-directeur bij Aegon, schreef in zijn tijd als oorlogsvrijwilliger in Nederlands-Indië brieven aan 11781674 10200667643489801 5048039672303829775 nzijn broer Leen van der Burg. Deze geschriften, en aantekeningen in zijn notitieboekje, werden door de dochter van Van der Burg, Astrid Manders-van der Burg, gebundeld tot een boekje.

Aan de publicatie van particuliere correspondentie (met een naar woord ook wel "ego-document" genoemd)  kleven vaak bezwaren. Eén daarvan is dat de leesbaarheid van het geschrevene vaak niet best is daar de één nu eenmaal betere schrijfvaardigheden bezit dan de ander. Een tweede kanttekening kan zijn dat hoofd- en bijzaken door de auteur niet altijd goed onderkend werden waardoor de structuur van het  verhaal grotendeels verloren gaat.

Als laatste geldt soms dat een (naast) familielid de waarde van documenten in een nalatenschap hoger in waarde schat dan feitelijk het geval is. Het werk van Manders-van der Burg toont echter aan dat haar vader niet alleen de pen vlot wist te hanteren en een uitstekend inzicht in zijn positie had, maar ook dat haar idee om dit werk te publiceren de juiste is geweest. 

Van der Burg in Nederlands-Indië

 Van der Burg meldde zich op 2 januari 1946  als oorlogsvrijwilliger voor de dienst in Nederlands-Indië aan en werd ingedeeld bij III-8 R.I. Hij kreeg een12200659 10200957549817278 706143871 n militaire opleiding in Kamp Waterloo en vertrok op 26 april 1946 voor vijf weken naar Wokingham in Engeland, om daar een aanvullende militaire opleiding te volgen. Aldaar werd zijn bataljon hernoemd in VII-3 R.I.

Op 28 mei 1946 scheepte Van der Burg zich te Southampton in op de "Willem Ruys", een schip van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij, dat hem naar Java zou brengen. Hij kwam op 20 juni aan te Tandjong Priok, waar zijn bataljon uit elkaar ging omdat het als aanvulling voor andere onderdelen gebruikt ging worden.

Van der Burg werd op 1 juli 1946 met de helft van zijn compagnie overgeplaatst bij 1-8 R.I. (het Veluwebataljon) nabij Klender en ingedeeld bij de verbindingsdienst, bestemd voor de opleiding tot telegrafist. Er zouden nog vele overplaatsingen volgen.

Van der Burg werd eind 1946 overgeplaatst op Sumatra,  waar zijn eenheid tot taak kreeg het gebied rond de demarcatielijn te zuiveren en waar hij deelnam aan diverse grote en kleinere acties. Tot eind mei 1949 bleef hij gelegerd aan de grens met Atjeh, waarna hij via Medan terugkeerde naar Tandjong Priok, vanwaar hij terugkeerde naar Nederland.

Brieven uit Nederlands-Indië 1946-1949

Van der Burg, hoewel slechts achttien jaar oud toen hij naar de Oost vertrok, was een intelligent man met een goed inzicht in zijn eigen positie en de politieke, sociale en militaire verwikkelingen om hem heen.  Dat blijkt onder meer uit de beschrijving van de hautaine en superieure houding der inwoners van Batavia - "De bevolking heeft hier zo'n air12212077 10200957550057284 422697359 n dat je er misselijk van wordt en ze behandelen ons, militairen, als koelies". Ook zijn analyse van de sociale verhoudingen is uitstekend:

"Men is er toe overgegaan soldaten als wegwerkers (koelies) te gebruiken. Hiermee is de blanke gelijkgesteld aan de koelie, dat wil zeggen dat de blanke voor de inlander "zijn gezicht" verloren heeft. Hiermee bedoelt men dat er geen respect meer voor de blanke is. Je zult wel begrijpen wat zo'n vernedering, want dat is het, voor ons betekent".

Zijn eigen plek weet Van der Burg bijzonder goed te duiden als: "Het nadeel van soldaat zijn: je mag nooit ergens tegenin gaan, ook al sta je in je recht, want je bent altijd de pineut".

Inzake de politiek is zijn oordeel: "Vóór de wapenstilstand hebben we af en toe stukjes gezien van het lijden van de bevolking onder de regering (grotendeels bestaande uit machtswellustige individuen) der Republiek. Ik geloof dat door gewapenderhand  op te treden er aan beide zijden minder mensenlevens verloren gaan dan op de manier die  nu toegepast wordt.  Maar de heren schijnen het anders te willen en daar doe je niets tegen. Maar op deze manier gaat Indië kapot en wordt het door zichzelf vermoord."

Soms komt i12204597 10200957540617048 270980223 nn de brieven van Van der Burg even de jonge jongen, die hij toch eigenlijk was, naar voren, vooral als hij over de actie van generaal Spoor, de neerlating van parachutisten boven Djokja, schrijft: "Mooie stunt geweest in Djokja, met die parachutisten! De voornaamsten van de kliek Soekarno hadden ze gelijk te pakken."

Maar een andere keer kan hij feilloos de moeilijke positie, waarin hij en zijn makkers zich bevinden, aangeven: "Van bendes kan je niet spreken want die gasten zijn prima bewapend. Ze beschikken zelfs over mortieren en zware artillerie."

Nadat er meerdere doden en gewonden onder de Nederlandse troepen waren gevallen schrijft Van der Burg:  "de stemming is hier nogal agressief, dat begrijp je. Vertel hierover thuis maar niets. Moe zou zich maar ongerust maken voor noppes."  

Iets waar Van der Burg het echter zelf het moeilijkst mee heeft gehad en waar hij meerdere malen in zijn brieven op terugkomt is het schelden door bepaalde groepen vanuit het veilige Nederland.  Van de Nederlandse Jeugd Gemeenschap ontving men een schrijven waarin de soldaten op een nette manier voor "hoerenlopers" werden uitgemaakt.

"Eerst maken ze je uit voor moordenaars en dan deinst een blad als Vrij Nederland er niet voor terug ons uit te maken voor beulen en sadistische wreedaards. Het is niet de eerste keer dat we zoiets kregen en op den duur word je het zat om vertrapt te worden door een stelletje schorem in Holland", schrijft Van der Burg naar het thuisfront.

Tenslotte

Nederlands-Indië 1946-1949. Brieven van een Nederlands soldaat is een van de beste werken in dit genre dat wij gelezen h12207726 10200957457174962 234522802 nebben. Dat komt mede doordat Van der Burg een intelligent man en een begenadigd schrijver was. Door het lezen van zijn brieven maakt hij de willekeurige toeschouwer deelgenoot van zijn belevenissen, ergernissen, optimisme en uiteindelijk defaitisme, dat de manschappen aan het einde van de strijd gaat beheersen.

Van der Burg dringt bovendien nergens in zijn brieven zijn opinie hinderlijk aan de lezer op, een vooringenomenheid en zelfgenoegzaamheid die bij professionele wetenschappelijke schrijvers nog wel eens te laken valt.

Astrid Manders-van der Burg heeft er derhalve zeer goed aan gedaan de brieven van haar vader niet in een lade stof te doen vergaren maar als boek uit te geven. Het werk, hoewel al in 2007 uitgegeven, is nog steeds te koop en u kunt het hier bestellen.


 

f t

Login