Afdrukken
Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

P1330518 


Zie ook:


Henk Brouwer en zijn koffer

De expositie "Gevangenen in beeld. Changi. Door de ogen van tekenaar Henk Brouwer" liep van 9 augustus 2018 - 6 januari 2019 op Museum Bronbeek. In Kaapstad (Zuid-Afrika) werd op een gegeven moment een koffer van Henk Brouwer gevonden. 

P1330520 De inhoud bestond uit tekeningen en schriftelijke verhalen uit de periode 1942-1945. Henk Brouwer's vader, Willem Frederik Brouwer, vertrok in 1900 uit Amsterdam om in Indië zijn geluk te gaan beproeven. Hij werd daar al snel benoemd tot inspecteur der Nederlandse fortificaties. 

Zijn zoon, Hendrik Willem (Henk) Brouwer, zag het levenslicht in 1903 in Kandangan, op Borneo. In de periode die daarop volgde verhuisde het gezin Brouwer diverse malen, onder meer naar Sumatra en Java.

Willem Frederik Brouwer ging in 1924 met pensioen en keerde toen met zijn gezin naar Nederland terug.  Brouwer junior,  inmiddels als tekenaar actief, trouwde met Nell en en reisde opnieuw naar de Oost.  In 1936 overleed zijn dan hoogzwangere vrouw in het ziekenhuis in Batavia.  

In militaire dienst en krijgsgevangenschap

Brouwer werd op 10 december 1941 in het kader van de mobilisatie opgeroepen voor de militaire dienst. Hij meldde zich bij de kazerne in Soerabaja en werd in de rang van soldaat der Landstorm ingedeeld bij de eerste compagnie, tweede bataljon infanterie. P1330532 Zijn stamboeknummer was 26503. 

De standplaats van Brouwer werd Fort Menari. Over deze plaats schreef hij in zijn dagboek: "Ik ga naar mijn slaapplek, zoek in mijn ransel naar mijn portefeuille en zakbijbel. Onderweg denk ik aan alles wat ik voor altijd vaarwel moet zeggen. 

Mijn nabestaanden, mijn betrekking, mijn bezittingen. Ik moet in de eerste plaats aan mijn gezondheid denken. Een ding heb ik mij vast voorgenomen. Ik zal zover mogelijk uit de buurt van de Jap blijven."  

Na de bezetting van Nederlands-Indië door Japan kwam Brouwer in diverse Jappenkampen terecht. Dat was onder meer in Changi, gelegen te Singapore. Changi was het grootste krijgsgevangenenkamp tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Oost. Tijdens zijn gevangenschap maakte Brouwer diverse tekeningen, schetsjes en portretten. De losse schetsjes die Brouwer maakte kunt u in dit fotoalbum bezichtigen. 

Portretten en muziek

Brouwer tekende in de periode 1942-1945 meer dan 300 portretten, waarvan van 204 de naam bekend was. Van honderd portretten wist men niet wie de persoon was. De bekende portretten kunt  u in dit fotoalbum bezichtigenKlankloze klavier Meer informatie vindt u op deze website.  Een groot aantal portretten was niet meer terug te vinden. Soms wilde de eigenaar het schilderij niet afstaan. Een waarschijnlijk onvolledige lijst van de namen van die portretten vindt u hier.  De namen staan op de foto's. 

Tijdens de krijgsgevangenschap in Changi was er voor de gedetineerden weinig mogelijkheid tot ontspanning. Brouwer, een groot liefhebber van muziek, bouwde in deze tijd een zogenaamde "klankloze klavier". Dat was een zogenaamde "oefenpiano", die hij maakte om zijn vingers soepel te houden. 

Hij tekende eerst een piano, schroefde daar hout op en sneed voor drie octaven toetsen uit. Deze maakte hij verend door er stukjes sponsrubber onder te plaatsen. Omdat de piano geen snaren had was hij klankloos, maar kon Brouwer toch zijn vingeroefeningen doen. 

Daar Brouwer zo muzikaal was ontving hij het verzoek ter gelegenheid van Kerstavond 1942 een muziekkoor samen te stellen. Hij selecteerde vrijwilligers en schreef partituren voor zestien liederen, waaronder het Wilhelmus. Een selectie van die partituren vindt u in dit fotoalbum

Overige zaken van andere krijgsgevangenen

Jan Lambertus Deumens, eerder accountant, maar in het kamp actief als kleermaker, werd geschilderd door Brouwer. Een aantal van zijn bezittingen uit het kamp zijn bewaard gebleven. Brouwer rozenkrans gemaakt door Brouwer

Cornelis Brouwer (geen familie), eerder actief als werktuigkundige, leraar Engels en handelskennis, fabriceerde in kamp Changi rozenkransen van zaden, die met de overledenen begraven werden. Anton Voordouw, apotheker en landstormsoldaat, maakte in het krijgsgevangenenkamp Changi een schaakspel.

Kapitein Leo Reinders zette zelf een viool in elkaar. Reinders en Henk Brouwer kenden elkaar overigens goed en verzorgden samen eind 1945 in het Wilhelminakamp muziekuitvoeringen. De bezittingen van Deumens, Brouwer en Reinders kunt u bezichtigen in dit fotoalbum