Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

 

Tentoonstelling oorlog



Inleiding

Van 18 februari 2015 tot en met 3 januari 2016 was op Bronbeek de tentoonstelling "Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945 - 1950" te bezichtigen. Bronbeek beoogde in de expositie de periode "waarop op gewelddadige wijze een einde kwam aan de Nederlandse koloniale overheersing van Nederlands-Indië" weer te geven. Princen voorop

De formele opening van de tentoonstelling vond op 19 februari 2015 plaats. De opstellers van de expositie belichtten met name de periode 1945-1950, de tijd waarin de strijd om de onafhankelijkheid van Indonesië plaats vond.

De voorwerpen die konden worden bezichtigd waren afkomstig uit diverse collecties, waaronder Museum Bronbeek, het Rijksmuseum en enkele Indische collecties. Bezoekers mochten een gratis informatiekrant  met meer informatie meenemen. 

Geheel neutraal was de tentoonstelling echter niet. Dat was te zien aan de wijze van opstelling der voorwerpen en de toelichtende informatieborden aan de muren. 

De expositie besloeg de gehele benedenverdieping van Bronbeek, dus beide vleugels, en bevatte voorwerpen, videobeelden, die op grote schermen op de wanden werden geprojecteerd, en teksten op borden aan de muur. 

Weinig respect voor Nederlandse soldaten - veel positieve aandacht voor de TNI

De koffer van Ridder Militaire Willemsorde Tivadar Spier stond in een vitrine opgesteld. Op het bordje met toelichting was de volgende tekst te lezen:  

"Deze kist  met medicijnen en verpleegkundige hulpmiddelen werd gebruikt door Tivadar Spier. Kist SpierSpier was luitenant en commandant van de "Speciale Troepen Groep Spier".

Deze groep bestond uit ongeorganiseerde Indonesische vrijwilligers. Met de compagnie van zo'n 250 man werden zuiveringsacties uitgevoerd in West-Java. Met de medicijnkist kon Spier in contact komen met de lokale bevolking en zo "goodwill" kweken. Spier kreeg de Militaire Willemsorde.

Ten eerste was Spier bij zijn zeer goed georganiseerde groep dermate geliefd dat hij van Spotprent op de dood van Spoor zijn makkers een speciale kris met inscriptie kreeg uitgereikt. Ten tweede gebruikte Spier de medicijnkist niet om "goodwill" te kweken bij de lokale bevolking maar om de inheemse bevolking en eventueel gewond geraakte TNI-strijders medische hulp te verlenen.

En ten derde was de Speciale Troepen Groep Spier geen ongeorganiseerde bende maar een strak geleide eenheid. De tekst die Bronbeek bij de kist plaatste was dus zeer misleidend of, om het sterker uit te drukken, pertinent onjuist. 

Tijdens de expositie was een vitrine aan generaal Simon Spoor gewijd. Spoor was de commandant van het Koninklijk Nederlandsch-Indische leger (KNIL). Bij een pakje sigaretten Escort van generaal Spoor stond de tekst: "Een Sof Cigaret onder Regerings Toezicht. Achterste voren gespeld werd de grap: "En Toch Rookt Onze Commandant Spoor Escort". 

In de vitrine daarnaast werden voor Spoor zeer negatieve teksten, geschreven door de republikeinen, geëxposeerd. Naast Spoors uniform en decoraties bevonden zich bijvoorbeeld spotprenten van de TNI. De vertaling van een van die tekeningen luidde: "Zondag 11.00 uur overleden op 25/26-5-1949. Si Spoor is reeds begraven, mijn waarde vriend.  Andjing Nica doen niets en zijn tot pap geslagen. En voor Indonesië is dit een opluchting.Sigaretten generaal Spoor Escort

Een andere spotprent meldde: "Spoor, de agent van de kapitalist en ondernemer is heengegaan. Lijd (spelfout van spotprent) hij aan hartverlammin (spelfout van spotprent)? Of aan Djokjaverlamming?" Op een  derde papiertje stond te lezen: "Hier rust generaal Spoor. De dapperste held van de terror (spelfout in de prent)  in Indonesië. Op zijn zacht bed in Batavia aan hart (Djokja) verlamming". 

Het was op zijn zachts gezegd niet elegant de commandant van het Koninklijk Nederlandsch-Indische Leger op deze wijze postuum te vernederen. Ook omdat deze generaal zich niet meer kon verdedigen en de opstelling op deze wijze nimmer zou hebben gedoogd. 

Men moet niet vergeten dat uniformen en andere parafernalia dikwijls door familie en nabestaanden met veel liefde geschonken werden. Het getuigde van weinig respect de voorwerpen op deze wijze te misbruiken. 

Overige zaken

Daarnaast was er op de tentoonstelling verhoudingsgewijs extreem veel aandacht voor zaken die Japan betroffen, zoals de presentatie van Japanse mortieren en andere wapens. Er werd verder  bij lange na niet genoeg aandacht geschonken aan de ellende die met name (Indo-)Europeanen Bersiap en Kellerhadden moeten ondergaan tijdens de gruwelijke slachtpartijen door extremisten (de zogenaamde Bersiap).  

In het gedeelte waar emblemen hingen van de diverse Nederlandse eenheden stonden veel fouten. Het embleem van Andjing Nica en de zogenaamde "bloedvingers" van het KNIL werden bijvoorbeeld verkeerd weergegeven.  

Een deel van de ruimte was door de organisatoren gebruikt om de brokstukken van een standbeeld van generaal Van Heutsz, dat ooit in Jakarta had gestaan, te exposeren. Ook hier was bij de toelichting weer enige subjectiviteit te bespeuren: "De discussie of hij een held of een schurk was wordt tot op heden gevoerd." Geen woord over diens leven en werken werd verder de moeite van het vermelden waard geacht. 

Al met al vonden wij de expositie "Oorlog" nogal onevenwichtig met onevenredig veel aandacht en begrip voor de toenmalige Nederlandse tegenstanders. Daarnaast viel bespotting van KNIL-generaals en verheerlijking van verraders als Poncke Princen ons rauw op het dak. Gelukkig is de tentoonstelling reeds lang niet meer te bezichtigen.  


 

f t

Login