ddd 110577514 mpeg21 p005 image


Artikel met dank aan Guus Kroon. Illustraties met dank aan Guus Kroon.


Inleiding

Johannes Augustinus (Jan) Strickling (Haarlemmermeer, 21 augustus 1862-Leidschendam, 14 september 1942), een milicien kanonnier, was in dienst te Muiden toen de buskruitfabriek "De Krijgsman" in 1883 door een zware explosie werd getroffen. Mede dankzij zijn moedige optreden bleven veel mensenlevens gespaard.

Loopbaan

Strickling groeide op in de Haarlemmermeer en nam toen een baan als huisknecht bij een familie in Haarlem. Hij kreeg een oproep om op te komen voor zijn nummer en werd ingedeeld bij het tweede regiment vestingartillerie te Naarden. Omdat het Muiderslot in die tijd nieuwe Krupp-kanonnen kreeg, waarvoor zware eikenhouten beddingen moesten worden gelegd, werd Strickling gedet10173650 423205727856292 630925982185112673 nacheerd in Muiden, waar hij als kok te werk werd gesteld.

Op 19 januari 1883 om 7.40 uur deed zich in de ochtend een enorme ontploffing voor op het terrein van de kruitfabriek te Muiden.

Deze kruitfabriek was oorspronkelijk gevestigd geweest aan het Kruitmakerspad bij Amsterdam, waar zij in 1702 door de toenmalige eigenaars, de firma's Lijnslager en Van Kuyk, naar Muiden werd overgebracht. In 1883 was ze eigendom van de firma Bredius & Co. te Amsterdam en fabriceerde kruit voor rekening van het Rijk. 

Tijdens de explosie vlogen de kruitstoven in de lucht en raakten vrijwel alle huizen in Muiden beschadigd. In die tijd was Gerhardus Cornelis Fabius, kapitein der infanterie en deelnemer aan de Tiendaagse Veldtocht,  burgemeester van die plaats. Hij en de militair commandant van Muiden vertrokken direct naar de plek des onheils, evenals het gehele garnizoen van Amsterdam.

De ontploffing in de kruitfabriek en de rol van Strickling

Strickling  was ten tijde van de ramp juist bezig de soep op te scheppen in de keuken toen hij een luide knal, gevolgd door zeven ontploffingen, hoorde. Direct daarop sneuvelden alle ramen en vulde een d10885127 423207467856118 3672022984885083655 nichte mist het vertrek. 

Luitenant Van Asbeck sprong door het raam van zijn kazemat naar buiten en sommeerde zijn jongens naar buiten te komen. Maar deze durfden niet. Strickling echter vroeg toestemming om polshoogte te gaan nemen.

Hij rende dwars door Muiden en betrad aldus als eerste de plek van de ramp, waar overal losliggende ledematen werden aangetroffen. Zeven droogstoven en de fabriek waren al de lucht in gevlogen. Als de laatste droogstoof ook door het vuur werd aangetast zouden waarschijnlijk de twee kruittorens, waarin de vaten kruit voor export gereed stonden, springen560210 423207447856120 1743481631439231564 n, waardoor de ramp niet meer te overzien zou zijn.

Strickling rende samen met een schipper het terrein op, redde twee paarden, en bereikte de droogstoof, die inmiddels al roodgloeiend was. Hij opende de droogdeur en rende verder naar de kruittorens, die door een gracht gescheiden waren van de rest van het terrein. Omdat die voorlopig veilig stonden zwom hij terug over de gracht en bereikte het verpakkingsgebouw, waar de vonken al in het rond speelden.

De schipper dekte de vaten af terwijl Strickling trachtte het vuur te doven. Daarop keerde Strickling terug naar de ingang, waar luitenant van 10929164 423207471189451 5587359366766970555 nAsbeck hem inmiddels opwachtte. Hij kreeg nu de opdracht de commandant van het garnizoen van Naarden in te lichten over de ramp. 

Door de activiteiten van Strickling bleef het aantal dodelijke slachtoffers uiteindelijk beperkt tot zestien en het aantal zwaargewonden tot tien. Toen Strickling 's middags in de kazerne zijn werkzaamheden als kok had hervat en hutspot kookte kwam de Minister van Oorlog hem complimenteren met zijn doortastende optreden.

Tevredenheidsbetuiging

Zr. Ms. Koning Willem III deed hem een maand later een bijzondere tevredenheidsbetuiging en een gratificatie toekomen, die hem voor het front van de troepen 10685463 422156981294500 5833925527530669820 nwerden overhandigd. In Stricklings militaire zakboekje werd een maand later aldus geschreven:

"Krachtens machtiging van de Koning van 31 januari 1883 een bijzondere tevredenheidsbetuiging wegens de ijver, de voortvarendheid en het overleg betoond bij het verlenen van bijstand op het terrein bij de buskruitfabriek "De Krijgsman" op 19 januari 1883".  

Nasleep

Burgemeester van Muiden Fabius was later voorzitter van een comité dat geld inzamelde ten behoeve van de verminkten en nabestaanden van de dodelijke slachtoffers. Hierin had ook zijn zoon, eerste lddd 010665145 mpeg21 p002 image2uitenant Arnold Nicolaas Jacobus Fabius, zitting. Deze  had, voor zijn verrichtingen tijdens de ramp, van de Koning, net als Strickling, een tevredenheidsbetuiging ontvangen. 

Strickling werd later gedetacheerd bij het KNIL en nam in de rang van sergeant-majoor deel aan de strijd tijdens de Atjeh-oorlog, waarvoor hij het Ereteken voor Belangrijke Krijgsbedrijven met de gesp ontving. Hij redde in Nederlands-Indië drie keer drenkelingen uit een bandjir.

Hij was later gemeenteveldwachter in De Rijp en agent in Scheveningen. In eerstgenoemde functie ontdekte hij 's nachts een gat in de dijk en als agent kreeg hij een bijzondere tevredenheidsbetuiging.

Strickling was vervolgens bloemist in De Rijp en woonde in zijn laatste jaren in Leidschendam. Met zijn lage pensioen van oudgepensioneerde en door diverse persoonlijke tegenslagen konden hij en zijn vrouw maar moeilijk rondkomen. Toen Strickling de leeftijd van 75 jaar bereikte boden  zijn vrienden hem daarom een enveloppe met inhoud aan.   Strickling overleed op 14 september 1942 en werd ter ruste gelegd op de begraafplaats Wilsveen bij Leidschendam.

Zie ook


 Bronvermelding

  • 1883.Ontploffing van het Kruitmagazijn te Muiden. In: Rotterdams Nieuwsblad, 20 januari 1883
  • 1883. De ramp in Muiden. In: De Tijd, 22 januari 1883
  • 1883. Landgenooten. In: De Standaard, 29 januari 1883
  • 1937. J.A. Strickling 75 jaar. In: Algemeen Handelsblad, 23 juli 1937
  • 1937. J.A. Strickling 75 jaar. In: De Tijd, 30 juli 1937
  • 1942. J.A. Strickling 80 jaar. In: De Courant/Het Nieuws van de Dag, 13 augustus 1942
  • 1942. J.A. Strickling overleden. In: Delftsche Courant, 15 september 1942
  • 1942. J.A. Strickling overleden. In: Het Vaderland, 15 september 1942

[ Terug ]

f t